Linux — serverlar dunyosining asosi. Internet saytlarining 90% dan ko'prog'i Linux serverlarida ishlaydi. Dasturchi sifatida Linux bilish — bu majburiyat emas, imkoniyat. Bu maqolada eng zarur Linux bilimlarni o'rganamiz.
Asosiy terminal buyruqlari
# Navigatsiya pwd # Joriy papka ls -la # Fayllar ro'yxati cd /var/www # Papkaga o'tish mkdir -p project/src # Papka yaratish # Fayl operatsiyalari cp file.txt backup/ # Nusxa olish mv old.txt new.txt # Ko'chirish/nomini o'zgartirish rm -rf temp/ # O'chirish cat config.php # Fayl mazmunini ko'rish nano config.php # Tahrirlash # Qidiruv find / -name "*.log" # Fayl qidirish grep -r "error" /var/log/ # Matn qidirish
Foydalanuvchilar va huquqlar
# Huquqlar chmod 755 script.sh # rwxr-xr-x chmod 644 config.php # rw-r--r-- chown www-data:www-data /var/www # Egasini o'zgartirish # Foydalanuvchilar adduser developer # Yangi foydalanuvchi usermod -aG sudo developer # Sudo huquqi passwd developer # Parol o'zgartirish
Server sozlash (Ubuntu/Debian)
# Tizimni yangilash sudo apt update ; sudo apt upgrade -y # Nginx o'rnatish sudo apt install nginx -y sudo systemctl enable nginx # PHP o'rnatish sudo apt install php8.2-fpm php8.2-mysql php8.2-mbstring -y # MySQL o'rnatish sudo apt install mysql-server -y sudo mysql_secure_installation
Nginx konfiguratsiya
server {
listen 80;
server_name procoders.uz;
root /var/www/procoders/public;
index index.php;
location / {
try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
}
location ~ \.php$ {
fastcgi_pass unix:/run/php/php8.2-fpm.sock;
fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $document_root$fastcgi_script_name;
include fastcgi_params;
}
}
Foydali vositalar
htop— tizim monitoringtmux— terminal multiplekserssh-keygen— SSH kalit yaratishscp/rsync— fayl ko'chirishcrontab— avtomatik vazifalarcertbot— SSL sertifikat
Linux o'rganishning eng yaxshi usuli — uni har kuni ishlatish. WSL2 yoki virtual mashina o'rnatib, boshlang.
Xulosa
Linux bilish dasturchi sifatida imkoniyatlaringizni kengaytiradi. Server deploy, DevOps, cloud — barchasi Linux asosida. Boshlash uchun barcha kerakli narsa — terminal va qiziqish.