OWASP (Open Web Application Security Project) har bir dasturchi bilishi kerak bo'lgan web-ilovalarning eng keng tarqalgan xavfsizlik zaifliklarini aniqlaydi. Bu maqolada 2026-yilgi Top 10 ro'yxatni ko'rib chiqamiz va har birining oldini olish usullarini o'rganamiz.

A01: Broken Access Control

Foydalanuvchilar ruxsat berilmagan resurslarga kirishi mumkin. Bu eng ko'p uchraydigan zaiflik turi.

  • Boshqa foydalanuvchi ma'lumotlarini ko'rish/o'zgartirish
  • Admin funksiyalariga oddiy foydalanuvchi sifatida kirish
  • URL manipulyatsiya yoki API parametrlarni o'zgartirish

A02: Cryptographic Failures

Ma'lumotlarni noto'g'ri shifrlash yoki umuman shifrlamaslik. Parollar, kredit karta raqamlari va shaxsiy ma'lumotlar xavf ostida.

  • HTTP (HTTPS o'rniga) ishlatish
  • Zaif shifrlash algoritmlari (MD5, SHA1)
  • Parollarni ochiq saqlash

A03: Injection

SQL, NoSQL, OS command va LDAP injection hujumlari. Foydalanuvchi kiritgan ma'lumot to'g'ridan-to'g'ri so'rov ichiga joylashtirilganda sodir bo'ladi.

A04: Insecure Design

Loyihalash bosqichidagi xavfsizlik kamchiliklari. Kodni tuzatish bilan hal bo'lmaydi — arxitekturani qayta ko'rib chiqish kerak.

A05: Security Misconfiguration

Noto'g'ri sozlangan serverlar, frameworklar va bulut xizmatlari. Default parollar, ochiq portlar, keraksiz xizmatlar.

  • Default kredentiallar o'zgartirilmagan
  • Keraksiz xizmatlar yoqilgan
  • Error xabarlari foydalanuvchiga ko'p ma'lumot beradi
  • Xavfsizlik headerlari sozlanmagan

A06: Vulnerable Components

Eskirgan yoki zaif kutubxonalar va frameworklar ishlatish. npm audit va Snyk kabi vositalar yordam beradi.

A07: Authentication Failures

Autentifikatsiya mexanizmlaridagi kamchiliklar — zaif parollar, brute force, session boshqarish muammolari.

A08: Software and Data Integrity Failures

CI/CD pipeline, software update va kritik ma'lumotlar yaxlitligini tekshirmaslik.

A09: Security Logging and Monitoring Failures

Yetarli darajada log yozmaslik va monitoring qilmaslik. Hujumlar aniqlanmasdan qoladi.

A10: Server-Side Request Forgery (SSRF)

Server tomonidan boshqa resurslarga so'rov yuborishni manipulyatsiya qilish. Ichki tarmoq resurslarga kirish imkonini beradi.

Xavfsizlik — bu mahsulot emas, jarayon. Har bir sprint'da xavfsizlik testlarini o'tkazing.

Xulosa

OWASP Top 10 — har bir web-dasturchi uchun minimal bilim. Bu zaifliklarni bilish va oldini olish loyihalaringizni xavfsiz qilishning birinchi qadami.